De Café Site

Weizenbier heeft zich de laatste jaren ontpopt tot een populair terras- en cafébier. Zo populair zelfs dat vrijwel iedere Nederlandse brouwer wel een eigen variant heeft op dit typisch zuid-Duitse bier en er door het hele land inmiddels wel Oktoberfesten worden georganiseerd. De Cafésite bezocht de oudste bierbrouwerij ter wereld, Weihenstephan. En daar maken ze zich over deze toenemende concurrentie geen zorgen.

Het is klokslag vijf als in de enorme feesttent net buiten het centrum van Freising het woord wordt gegeven aan de burgemeester van de stad. In de hele stad gonst het in de uren daarvoor al van een soort ingehouden spanning. Het 85e Volksfest zal deze middag geopend worden. Tien dagen lang feest en bier drinken. En eten natuurlijk. Alles in volumes die het voorstellingsvermogen van menigeen te boven gaan. Bier wordt louter in literpullen geserveerd. Vlees komt per pond of meer. Veel van de zevenduizend gasten die deze enorme tent kan herbergen zijn bovendien gekleed in lederhosen en dirndl pakjes.
Maar dit is meer dan een zuip- en vreetfestijn. Deze minder bekende variant van de beroemde Oktoberfesten in München is niet ontdekt door toeristen en staat zowel voor traditie als een ode aan het bier. De notabelen uit de stad zijn per koets vanuit het stadshart naar de tent gereden. Hun karren behangen met hopranken. Voorafgegaan door een muziekkorps natuurlijk. Als ‘herr Oberbürgermeister’ na een te lange speech iedereen heeft bedankt die het feest de komende dagen mogelijk zal maken slaat hij het eerste fust Weihenstephan Festbier aan. Het teken dat ook elders in de tent de taps aan het werk mogen. Tot half twaalf ’s avonds draaien ze overuren. Dan is het uit met de pret tot de volgende morgen 11.00 uur. Als de deuren van de tent weer open gaan. Incidenten zijn deze dagen – zo vertellen de Duitsers om ons heen – qua aantal te verwaarlozen.

Staatsbrouwerij
Nu ook in Nederland Oktoberfesten steeds populairder worden is het goed om te zien hoe het er in de bakermat van deze traditie aan toe gaat. Voor menigeen zal het niet bekend zijn dat er meerdere Oktoberfesten zijn. Al heten ze, zoals in Freising, anders. Aan de naamgever van het fenomeen, die in München (en die dit jaar voor de 181e keer plaatsvinden van 20 september tot en met 5 oktober) , mogen alleen die brouwers meedoen die hun bier ook daadwerkelijk in de Beierse hoofdstad brouwen. Waaronder Paulaner, Hacker-Pschorr en Löwenbräu.
Brouwerijen buiten de stad, zoals Schneider in Kelheim en Weihenstephan in Freising, organiseren om die reden hun eigen feest. Qua data zo op elkaar afgestemd dat er geen overlap tussen zit. Wie dat wil kan zich zo in Beieren bijna een maand lang laven aan bier und bratwurst.
In Nederland wordt Weihenstephaner op de markt gebracht door Bier & Co. Hoewel nogal wat brouwers trots zijn op eeuwenoude wortels, heeft Weihenstephan de populairste claim in bierland. Die van ‘oudste brouwerij ter wereld’. Al sinds 1040 wordt op de huidige locatie bier gebrouwen. Lange tijd was dit letterlijk en figuurlijk monnikenwerk. Hier en daar zijn de oude bakstenen muren van het oorspronkelijke klooster nog te zien. Begin 1800 komt dit deel van Duitsland in de greep van secularisatie en alle kerkelijke bezittingen worden staatseigendom. Ook de brouwerijen. Aan die situatie is tot op de dag van vandaag geen verandering gekomen. Weihenstephan is net als het Hofbräuhaus in München eigendom van de staat Beieren.

Brouwschool
De gediplomeerd brouwmeester Mario Schäfer is dus feitelijk een ambtenaar. Al laat hij tijdens de rondleiding die De CaféSite recent kreeg weten zich zeker niet als zodanig te voelen. Hier wordt simpelweg alles in het werk gesteld zo goed mogelijk bier te brouwen en de ontwikkelingen in de markt niet af te wachten, maar er juist actief op te anticiperen. Aan de meer dan tien soorten bier die Weihenstephan maakt werd om die reden een paar jaar geleden een bijzondere versie toegevoegd, de Infinium. Een sterk bier (10 % alc.) dat is gebrouwen met champagnegist en wordt gebotteld in een fraai vormgegeven 75 centiliter fles. Het bier is ontwikkeld met de Amerikaanse collega’s van Samual Adams – sowieso een trendje onder Duitse brouwers – en moet het goed doen als gastronomisch bier aan tafel.
Zelf leerde Schäfer het brouwvak om de hoek van de brouwerij waar hij inmiddels dagelijks het brouwproces mede controleert. Aan de Technische Hogeschule van Weihenstephan leren brouwers uit de hele wereld al vanaf 1865 de fijne kneepjes van het vak. Ook meerdere Nederlandse brouwers volgden hun opleiding op deze school die onderdeel is van de Technische Universiteit München. Hoewel brouwerij en universiteit gescheiden opereren, werken ze samen waar dat mogelijk is. Bij de ontwikkeling van nieuwe bieren bijvoorbeeld. De moderne proefbrouwerij van de universiteit is hiervoor bij uitstek geschikt.
Hoewel Weihenstephan meerdere soorten bier maakt komt tachtig procent van de productie op het conto van het Hefe Weizenbier. Oftewel, de troebele en lichtgekleurde versie van dit bier. Hiernaast zijn er onder andere nog een donkere weizen, een gefilterde ‘helles’, de zware doppelbock Korbinian (7,8% alc.) en een pils. Speciaal voor de Volksfesten in de stad wordt er in deze periode een Festbier gebouwen. Helder en goudgeel van kleur met een alcoholvolume van 5,8 %. Dat is dus oppassen. Zeker ook omdat het op het Volksfest louter per literpul wordt verkocht.
Info: www.weihenstephan.de en www.bierenco.nl

Wit en weizen
Weizenbier is populair. Ook in Nederland neemt de vraag naar het Duitse bier toe. Bekende merken zijn Paulaner en Erdinger ( viaHeineken), Franziskaner (AB InBev) en Ayinger (Bavaria). Anders dan menigeen denkt is weizen geen wit- maar een tarwebier. Het wordt gebrouwen volgens het uit 1516 daterende Reinheitsgebot dat voorschrijft dat bier alleen maar gemaakt mag worden van hop, mout, water en gist. In Belgische en Nederlandse witbieren zitten ook kruiden als koriander en curaçaoschil. Weizen is over het algemeen voller van smaak dan de meeste witbieren en de consument lijkt dat te waarderen. In Nederland heeft dat bij een aantal brouwers tot een tegenreactie geleid. Grolsch brouwde als eerste Nederlandse brouwer een eigen weizenbier. Gulpener kwam met een Ur-Weizen en ook Brand introduceerde een eigen weizen. Meerdere kleinere brouwers, zoals de Texelse, zijn ook succesvol in dit segment. In het laatste geval met de Skuumkoppe.